Kazdy gdzies tam
slyszal ze amerykanski stan Utah to glowna siedziba Mormonow. Ale po
glebszym zastanowieniu szybko sie okazuje ze po pierwsze nasze
polskie wyobrazenia na temat Mormonow sa mocno oddalone od prawdy, a
po drugie Mormoni myla sie nam czasem z inna interesujaca i
egzotyczna dla nas grupa religijna mieszkajaca praktycznie tylko w
USA, czyli Amiszami.
Takze, gwoli wyjasnienia, w kilku slowach i w
wielkim uogolnieniu, o Amiszach i Mormonach.
Amisze:
Społeczności amiskie zyja w bardzo tradycyjny
sposob, rezygnujac z wielu osiągnięć techniki i cywilizacji.
Częstą jezdza bryczka, samochod posiadaja jedynie na wypadek
emergency, zyja z pracy rak wlasnych:uprawiania roli, zwierzat
domowych, wytwarzania mebli.
W Michigan, ktore bylo moim pierwszym domem w USA, byla
nieduza spolecznosc Amiszow, To właśnie u nich mozna bylo kupic
wiejskie jajka przy drodze, sprzedawane wprost z turystycznej
lodówki.
Raz nawet przypadkiem trafilam na taka farmę,z jednym gruchotem
na podjeździe, bryczka, i panem gospodarze w kapeluszu i szelkach.
Podczas niejednej podrozy przez Stany, natknelismy sie kilka
razy na grupki pan i dziewczyn amiskich w tradycyjnych sukienkach i
nieodłącznym czepku.
Historycznie, Amisze to chrzescijanska wsponota protestancka
wywodzaca sie ze Szwajcarii, a najwieksza spolecznosc zyje w
Pensylwani. Na mapce widac ze spolecznosci Amiske dominuja na
wschodnim wybrzezu i w Polnoncyh stanach.
Bardzo ciekawym wgladem w ich kulture jest powiesc Jodie Picoult
Swiadectwo Prawdy (Plain Truth)- ja sie nie moglam oderwac,
ale ja w ogole Jodie Picoult uwielbiam. Dla fanow realit show: 3-4
lata temu telewizja TLC wyprodukowala "Breaking Amish"
- reality show o Amiszach ktorzy chcieli wyrwac sie ze wspolnoty i
tradycyjnego stylu zycia. Show przetrwalo tylko dwa
sezony...https://www.tlc.com/tv-shows/breaking-amish/
Mormoni:
60% mieszkancow Stanu Utah to wyznawcy religii Mormonskiej. Jest
t
o teoretycznie odlam chrzescijanstwa, przynajmniej wedlug
samyh czlonkow tej religii, natomiast nie koniecznie wedlug reszty
swiata...Reszta swiata o Mormonach wie glownie to, ze praktykuja
wielozenstwo, co mija sie mocno z prawda, bo zostalo zniesione w
1895
r. (zdarzaja sie oczywiscie wyjatki, ale w odlamach
glownego nutru i w malych spolecznosciach). Pomimo konca kultury
wielozenstwa, dla Marmonow nadal bardzo wazne jest posiadanie licznej
rodziny: Utah plasuje sie najwyzej na liscie wsrod innych Stanow USA
pod wzgledem liczby narodzin, ale takze pod wzgledem liczby osob
ktore ukonczyly szkole srednia...
Na zdjeciach Swiatynia Mormonska w St, George, mieszcie na
poludniu stanu, prawie na granicy z Arizona. My mialysmy okazje tylko
spojrzec przejezdzajac przez miasto: po pierwsze swiatynia
zdecydowanie robi monumantalne wrazenie z zewnatrz i z dalek; po
drugie: nie-mormoni nie maja tam wstepu...
Poza obecnoscia swiatyn mormonskich w wiekszych czy mniejszych
miastach, turysta w Utah nie poczuje specjalnie obecnosci Mormonow.
Nie zachowuja sie w inny sposob, nie wygladaja inaczej.
Poniewaz Mormonii tradycyjnie nie pija alkoholu ani nie nie pala
tytoniu, glownym i najbardziej zauwazylnym dla turysty
przykladem wplywu tej religii na caly stan sa restrykcyjne prawa
sprzedazy alkoholi. Obecnie w normalnych godzinach otwarcia sklepow
mozna nabyc piwo i wino prawie wszedzie, Restauracje musza posiadac
specjalna licencje na podawanie alkoholu przy barze, nie w formie
towarzyszacej posilkowi, co oczywiscie ogranicza liczbe takich
przybytkow.
Zakup wysokoprocentowego drinka to jak bieg przez plotki. Licencje
posiadaja tylko tzw "private clubs" do ktorych wstep jest
tylko dla czlonkow. Na szczescie "private" tutaj jest
rozumiane dosc luzno, i wiele z tych przybytkow oferuje czlonkostwo
praktycznie kazdemu, za nie zawrotna kwote: $5 na dwa
tygodnie... lub $30 na rok. Slowem, przy cenie drinka od $7 w gore,
da sie zniesc, jak komus zalezy.
My sie zadowolilysmy winem, ktore pomimo ze bylo dostepne w prawie
kazdym sklepie spozywczym, my kupilysmy prosto z Winiarni nad rzeka
Colorado Moab Castle Creek Winery.
Wiecej info:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Amisze
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mormoni#Mormoni_na_.C5.9Bwiecie_i_w_Polsce
https://www.mormon.org/?gclid=CjwKEAjwse7JBRCJ576SqoD7lCkSJABF-bKu7LpQx6SdOkTDGsXHhrHz05gJb0txD3PmnWJeaenzvhoCCnbw_wcB&cid=99115305&s_kwcid=AL!3737!3!173485687358!p!!g!!church%20of%20mormon&ef_id=V81s@gAAAOaZUyAX:20170610193914:s